Menu
Significant-6_Desktop_2000x655
Nieuws

Financiële afhankelijkheid grootste belemmering voor woningdelen bij bijstandsgerechtigden

Mensen met een bijstandsuitkering die willen woningdelen lopen tegen verschillende belemmeringen aan. Dit gebeurt vooral wanneer mensen anderen (tijdelijk) onderdak willen bieden in een crisissituatie of wanneer thuiswonende jongeren 21 jaar oud worden en de kostendelersnorm van toepassing wordt. Zo is sinds de invoering van de kostendelersnorm in 2015 een grotere uitstroom zichtbaar uit huishoudens met een bijstandsuitkering van jongeren in het jaar waarin ze 21 jaar worden. Dit blijkt uit een onderzoek dat Significant APE heeft uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en dat staatssecretaris Van ‘t Wout op 6 november naar de Tweede Kamer heeft gestuurd.

Bijstandsgerechtigden ervaren verschillende belemmeringen wanneer zij woonruimte willen delen

Veel bijstandsgerechtigden ervaren belemmeringen wanneer zij woonruimte willen delen. Deze belemmeringen zijn vaak financieel. Denk aan inkomensafhankelijke toeslagen die omlaag gaan of toepassing van de kostendelersnorm, waardoor de bijstandsuitkering lager wordt. De financiën van woningdelers raken sterk verweven met elkaar. Ook blijken gemeenten de mogelijkheden voor maatwerk in de Participatiewet weinig te benutten. Volgens bijstandsgerechtigden zijn de regels over woningdelen daarnaast erg complex.

Wegnemen belemmeringen draagt bij aan vermindering van het dak- en thuislozenprobleem

In Nederland stijgt het aantal dak- en thuislozen de afgelopen jaren flink. Voor bepaalde groepen, zoals economisch dak- en thuislozen, mensen in crisissituaties en jongeren vanaf 21 jaar, kan het (tijdelijk) woningdelen in individuele situaties een groot verschil maken om niet (schijn)dakloos te worden. Maar: de huidige wet- en regelgeving en financiële regelingen belemmeren woningdelen eerder dan dat zij dit stimuleren. De overheid kan aan verschillende ‘knoppen’ draaien, om belemmeringen weg te nemen of te verkleinen, zoals:

  • Vermindering van de onderlinge financiële afhankelijkheid door woningdelen. Deze is het gevolg van inkomensafhankelijke toeslagen en de toepassing van de kostendelersnorm;
  • Verruiming van de mogelijkheden om maatwerk toe te passen, door het niet toepassen van de kostendelersnorm, via de bijzondere bijstand of door laagdrempeliger verstrekking van briefadressen aan (economisch) dak- en thuislozen;
  • Terugdringing van de complexiteit van regels over werk, inkomen en wonen, en voorlichting hierover aan bijstandsgerechtigden;
  • Realisatie van meer geschikte woonruimte voor woningdelen en van laagdrempelige huisvesting om doorstroming te bevorderen.

Het onderzoek was voor staatssecretaris Van ’t Wout aanleiding om te verkennen of het mogelijk is de kostendelersnorm anders vorm te geven. Hij denkt daarbij aan een situatie waarbij voor de hoofdbewoner betaling van de vaste woonkosten gewaarborgd is.

Onderzoeksaanpak

Het onderzoek geeft antwoord op de vraag: In hoeverre zijn er belemmeringen bij bijstandsgerechtigden om woonruimte te delen met andere mensen? Om deze vraag te beantwoorden hebben we bij twaalf gemeenten gesproken met beleidsmedewerkers, medewerkers in de uitvoering, maatschappelijke organisaties en bijstandsgerechtigden. Deze inzichten zijn vertaald naar een enquête die landelijk is uitgezet onder gemeenten. Daarnaast hebben we een data-analyse uitgevoerd op basis van microdatabestanden van het CBS en datakoppeling op huishoudensniveau.

Het rapport, inclusief beleidsreactie van SZW, is hier te lezen.

Reageren op dit artikel?

Stuur dan je reactie naar:

Michiel Blom